Uit eten in Italië

In Italië kom je in elk dorp of stad meerdere eetgelegenheden tegen. Het land staat bekend om de voortreffelijke keuken: heerlijke pasta’s, knapperige pizza’s, frisse salades, vleeswaren en kazen, Italianen houden ervan om samen te eten en een bekende uitspraak hierbij is dan ook ‘Chi mangia solo s’affoga’, ‘Wie alleen eet, verstikt zichzelf’.

Gezellig samen uit eten of iets drinken? Keuze genoeg! Je kunt kiezen uit een ristorante, pizzeria, osteria, trattoria, taverna, casalinga, tavola calda, enoteca, paninoteca, piadineria of een bar. Maar wat is het verschil tussen deze eetgelegenheden..?

Uit eten in Italië 1

Ristorante

Een ristorante is vergelijkbaar met een restaurant zoals we dat in Nederland kennen. Men heeft er een allround menukaart met gerechten die meestal gedurende het hele jaar worden aangeboden. Men serveert er pasta’s, vlees, vis, salades, groenten en dergelijke. Tussen de regionale en nationale gerechten kunnen ingrediënten zitten die seizoensgebonden zijn, zoals bijv. galiameloen, maar veel gerechten zijn er het hele jaar verkrijgbaar. Steeds vaker kom je in een ristorante ook gerechten tegen die meer Europees zijn dan puur Italiaans. Dit is zeker het geval in toeristische gebieden. De wijnkaart is er vaak beperkt.

Pizzeria

De naam van een pizzeria dekt direct de hele lading. Je kunt er pizza’s eten. Traditionele pizzeria’s hebben vaak een zeer beperkte keuze aan pizza’s met maar een paar variaties en daarbij drinken de Italianen traditioneel bier of cola. De meeste pizzeria’s richten zich natuurlijk op een breder publiek en bieden daardoor een veel ruimere variatie aan pizza’s. Er zijn in Italië ook veel eetgelegenheden die een dubbele naam dragen: Ristorante-Pizzeria. Er worden hier zowel een ristorante menukaart aangeboden als ook een ruime keuze uit pizza’s. In een originele pizzeria, waar je oorspronkelijk alleen maar pizza’s kon eten kom je tegenwoordig steeds vaker ook een (kleinere) menukaart met andere gerechten tegen, als pasta’s en salades. De wijnkaart is er vaak beperkt.

Uit eten in Italië 2

Osteria

Een osteria (een soort herberg) was vroeger een gelegenheid waar je wijnen kon drinken, vaak in combinatie met eenvoudige hapjes. Tegenwoordig worden er ook menu’s geserveerd, vaak is de menukeuze beperkter dan in een ristorante en ligt de nadruk veel meer op lokale specialiteiten. Men neemt er over het algemeen meer tijd voor de gasten, de hele avond blijven zitten is meestal geen probleem en osteria’s hebben daardoor vaak een belangrijke rol in het sociale leven van de Italianen. De gerechten zijn vaker seizoensgebonden en de menukaart wisselt hierdoor regelmatig(er). De wijnkaart is er meestal uitgebreid.

Trattoria

Trattoria’s zijn meestal rustieke familiezaken. De keuken wordt er vaak gerund door la nonna (oma) of la mamma (dit begrijpen we wel…). Op het menu staan regionale gerechten, eenvoudig en traditioneel bereid met vaak volle borden op tafel. Het menu is seizoensgebonden. Als voorbeeld: verse paddestoelen eet je er in de herfst en de winter, niet in de zomer. De bediening is er vaak bescheiden en wordt meestal door de familieleden zelf verzorgd. Verwacht er geen overdreven luxe. De wijnkaart vermeld vaak lokale en regionale wijnen. 

Een taverna is vergelijkbaar met een trattoria maar vaak ligt de kwaliteit van het eten en drinken iets onder het niveau van een trattoria. Zoek je een eetgelegenheid met de echte originele Italiaanse keuken, dan is de trattoria (of taverna) wellicht de beste keuze.

Uit eten in Italië 3

Casalinga

Een casalinga (wat letterlijk ‘huisvrouw’ betekent) is moeilijker te vinden, je moet er vaak even naar zoeken of vragen. Een casalinga is te vergelijken met een trattoria maar veel kleiner. Er wordt gekookt in de huiselijke keuken, de cucina casalinga. Mocht er al een menukaart zijn, dan is deze zeer beperkt. De huisvrouw staat er vaak achter het fornuis en haar man, of andere familieleden, verzorgen er meestal de bediening. Vergelijk het maar met een etentje bij een lokale Italiaanse familie. Op de wijnkaart kunnen ook eigen huisgemaakte wijnen staan.

De tavola calda (warme tafel) kun je bezoeken voor een snelle hap. Het zijn een soort Italiaanse fastfood restaurants. Eenvoudige gerechten en een beperkte menukaart. De gerechten worden snel bereid. Prima voor een tussenstop waarbij even snel iets gegeten kan worden. Vergelijk het maar met een snackbar.

Enoteca

Was het vroeger de osteria waaraan je een bezoek bracht om wijnen te drinken, tegenwoordig gebeurt dit steeds vaker in een enoteca. Enoteca betekent in het oude Grieks ‘bewaarplaats voor wijn’. Je kunt er wijnen proeven en kopen en steeds vaker worden er bijpassende (lokale) hapjes geserveerd of verkocht. De wijnkaart is er meestal zeer uitgebreid.

Voor een warm of koud broodje zijn er steeds vaker paninoteca’s te vinden. Dit zijn broodjeszaken waar je allerlei broodjes (al dan niet warm) kunt kopen. Ook kun je er wat drinken, meestal alleen alcoholvrij.

Uit eten in Italië 4

Piadineria

Sterk in opkomst zijn ook de piadineria’s. Dit zijn broodjeszaken waar men allerlei variaties van de piadina serveert. Een piadina is een plat brood dat oorspronkelijk uit Romagna komt. Het lijkt een beetje op een tortilla maar dan voller. Een dubbelgeklapte piadina kun je vullen met van alles. Bij de Italianen zijn favoriet de piadina’s gevuld met ham, kaas e.d. Ook kun je er wat drinken, meestal alleen alcoholvrij. Er zijn inmiddels hele ketens van piadineria’s in Italië.

Daarnaast is er nog de panificio of fornaio, de echte bakker, waar vooral brood en hartige deegwaren als focaccia en pizza wordt gebakken.

Bar

En dan is er de bar (soms ook cafe-bar genoemd). In de ochtend altijd druk bezocht door de Italiaan die dan, voor het werk, nog even snel binnen loopt voor een koffie (caffè) al dan niet in combinatie met een zoet broodje (brioche) en het laatste nieuws. In de (late) middag en de vroege avond is het de plek voor een (alcoholische) drankje (aperitivo) en wat kleine snacks. Als tip: in veel bars krijg je bij je aperitivo een plankje met kleine hapjes. Meestal krijg je dit niet wanneer één van de klanten geen aperitivo neemt maar een koffie (koffie drinken doet de Italiaan niet meer in de late middag of de vroege avond).

Buon appetito!

Dit artikel is een bijdrage van Nico Tijdink. Al meer dan 30 jaar vaste bezoeker van het Gardameer.